Matemáticas I · Tema 7 · Sección 7.3

Ejercicios resueltos de regla de la cadena

4 ejercicios resueltos paso a paso del tema 7 de Matemáticas I (Cálculo diferencial). El enunciado está a la vista y la solución, plegada: intenta cada ejercicio antes de abrirla.

  • regla de la cadena
  • derivación
  • funciones compuestas
  • composición

Ejercicio 1

Dificultad: Básico

Aplicar la regla de la cadena para derivar:

a) f(x)=(3x2+2)4f(x) = (3x^2 + 2)^4

b) g(x)=e2x−1g(x) = e^{2x-1}

c) h(x)=x2+5h(x) = \sqrt{x^2 + 5}

d) k(x)=sin⁡(4x+π/3)k(x) = \sin(4x + \pi/3)

Ver solución paso a paso4 pasos
  1. Paso 1
    Para f(x)=(3x2+2)4f(x) = (3x^2 + 2)^4

    Sea u=3x2+2u = 3x^2 + 2, entonces f(x)=u4f(x) = u^4

    dudx=6x\frac{du}{dx} = 6x y dfdu=4u3\frac{df}{du} = 4u^3

    f′(x)=dfdu⋅dudx=4u3⋅6x=4(3x2+2)3⋅6x=24x(3x2+2)3f'(x) = \frac{df}{du} \cdot \frac{du}{dx} = 4u^3 \cdot 6x = 4(3x^2 + 2)^3 \cdot 6x = 24x(3x^2 + 2)^3

  2. Paso 2
    Para g(x)=e2x−1g(x) = e^{2x-1}

    Sea u=2x−1u = 2x - 1, entonces g(x)=eug(x) = e^u

    dudx=2\frac{du}{dx} = 2 y dgdu=eu\frac{dg}{du} = e^u

    g′(x)=eu⋅2=2e2x−1g'(x) = e^u \cdot 2 = 2e^{2x-1}

  3. Paso 3
    Para h(x)=x2+5=(x2+5)1/2h(x) = \sqrt{x^2 + 5} = (x^2 + 5)^{1/2}

    Sea u=x2+5u = x^2 + 5, entonces h(x)=u1/2h(x) = u^{1/2}

    dudx=2x\frac{du}{dx} = 2x y dhdu=12u−1/2\frac{dh}{du} = \frac{1}{2}u^{-1/2}

    h′(x)=12u−1/2⋅2x=xx2+5h'(x) = \frac{1}{2}u^{-1/2} \cdot 2x = \frac{x}{\sqrt{x^2 + 5}}

  4. Paso 4
    Para k(x)=sin⁡(4x+π/3)k(x) = \sin(4x + \pi/3)

    Sea u=4x+π/3u = 4x + \pi/3, entonces k(x)=sin⁡uk(x) = \sin u

    dudx=4\frac{du}{dx} = 4 y dkdu=cos⁡u\frac{dk}{du} = \cos u

    k′(x)=cos⁡u⋅4=4cos⁡(4x+π/3)k'(x) = \cos u \cdot 4 = 4\cos(4x + \pi/3)

Ejercicio 2

Dificultad: Intermedio

Derivar funciones compuestas más complejas:

a) f(x)=esin⁡(x2)f(x) = e^{\sin(x^2)}

b) g(x)=ln⁡(cos⁡(3x))g(x) = \ln(\cos(3x))

c) h(x)=(ex+1)sin⁡xh(x) = (e^x + 1)^{\sin x} (usar derivación logarítmica)

d) k(x)=tan⁡(2x3+1)k(x) = \sqrt{\tan(2x^3 + 1)}

Ver solución paso a paso4 pasos
  1. Paso 1
    Para f(x)=esin⁡(x2)f(x) = e^{\sin(x^2)}

    Composición: f(x)=euf(x) = e^u donde u=sin⁡(v)u = \sin(v) y v=x2v = x^2

    dvdx=2x\frac{dv}{dx} = 2x, dudv=cos⁡v=cos⁡(x2)\frac{du}{dv} = \cos v = \cos(x^2), dfdu=eu=esin⁡(x2)\frac{df}{du} = e^u = e^{\sin(x^2)}

    f′(x)=esin⁡(x2)⋅cos⁡(x2)⋅2x=2xesin⁡(x2)cos⁡(x2)f'(x) = e^{\sin(x^2)} \cdot \cos(x^2) \cdot 2x = 2xe^{\sin(x^2)}\cos(x^2)

  2. Paso 2
    Para g(x)=ln⁡(cos⁡(3x))g(x) = \ln(\cos(3x))

    Sea u=cos⁡(3x)u = \cos(3x), entonces g(x)=ln⁡ug(x) = \ln u

    dudx=−sin⁡(3x)⋅3=−3sin⁡(3x)\frac{du}{dx} = -\sin(3x) \cdot 3 = -3\sin(3x)

    dgdu=1u=1cos⁡(3x)\frac{dg}{du} = \frac{1}{u} = \frac{1}{\cos(3x)}

    g′(x)=1cos⁡(3x)⋅(−3sin⁡(3x))=−3tan⁡(3x)g'(x) = \frac{1}{\cos(3x)} \cdot (-3\sin(3x)) = -3\tan(3x)

  3. Paso 3
    Para h(x)=(ex+1)sin⁡xh(x) = (e^x + 1)^{\sin x} (derivación logarítmica)

    ln⁡h(x)=sin⁡x⋅ln⁡(ex+1)\ln h(x) = \sin x \cdot \ln(e^x + 1)

    1h(x)⋅h′(x)=cos⁡x⋅ln⁡(ex+1)+sin⁡x⋅exex+1\frac{1}{h(x)} \cdot h'(x) = \cos x \cdot \ln(e^x + 1) + \sin x \cdot \frac{e^x}{e^x + 1}

    h′(x)=(ex+1)sin⁡x[cos⁡x⋅ln⁡(ex+1)+sin⁡x⋅exex+1]h'(x) = (e^x + 1)^{\sin x} \left[\cos x \cdot \ln(e^x + 1) + \sin x \cdot \frac{e^x}{e^x + 1}\right]

  4. Paso 4
    Para k(x)=tan⁡(2x3+1)=[tan⁡(2x3+1)]1/2k(x) = \sqrt{\tan(2x^3 + 1)} = [\tan(2x^3 + 1)]^{1/2}

    Sea w=2x3+1w = 2x^3 + 1, u=tan⁡wu = \tan w, entonces k(x)=u1/2k(x) = u^{1/2}

    dwdx=6x2\frac{dw}{dx} = 6x^2, dudw=sec⁡2w\frac{du}{dw} = \sec^2 w, dkdu=12u−1/2\frac{dk}{du} = \frac{1}{2}u^{-1/2}

    k′(x)=12[tan⁡(2x3+1)]−1/2⋅sec⁡2(2x3+1)⋅6x2k'(x) = \frac{1}{2}[\tan(2x^3 + 1)]^{-1/2} \cdot \sec^2(2x^3 + 1) \cdot 6x^2

    =3x2sec⁡2(2x3+1)tan⁡(2x3+1)= \frac{3x^2 \sec^2(2x^3 + 1)}{\sqrt{\tan(2x^3 + 1)}}

Ejercicio 3

Dificultad: Avanzado

Aplicar múltiples reglas de derivación:

a) f(x)=x2e−x2f(x) = x^2 e^{-x^2} (producto y cadena)

b) g(x)=sin⁡(x2)x3+1g(x) = \frac{\sin(x^2)}{x^3 + 1} (cociente y cadena)

c) h(x)=[(x+1)2⋅ex]1/3h(x) = [(x+1)^2 \cdot e^x]^{1/3} (cadena, producto y potencia)

Ver solución paso a paso3 pasos
  1. Paso 1
    Para f(x)=x2e−x2f(x) = x^2 e^{-x^2} (regla del producto + cadena)

    u=x2⇒u′=2xu = x^2 \Rightarrow u' = 2x

    v=e−x2⇒v′=e−x2⋅(−2x)=−2xe−x2v = e^{-x^2} \Rightarrow v' = e^{-x^2} \cdot (-2x) = -2xe^{-x^2} (cadena)

    f′(x)=u′v+uv′=2x⋅e−x2+x2⋅(−2xe−x2)f'(x) = u'v + uv' = 2x \cdot e^{-x^2} + x^2 \cdot (-2xe^{-x^2})

    =2xe−x2−2x3e−x2=2xe−x2(1−x2)= 2xe^{-x^2} - 2x^3e^{-x^2} = 2xe^{-x^2}(1 - x^2)

  2. Paso 2
    Para g(x)=sin⁡(x2)x3+1g(x) = \frac{\sin(x^2)}{x^3 + 1} (regla del cociente + cadena)

    u=sin⁡(x2)⇒u′=cos⁡(x2)⋅2x=2xcos⁡(x2)u = \sin(x^2) \Rightarrow u' = \cos(x^2) \cdot 2x = 2x\cos(x^2) (cadena)

    v=x3+1⇒v′=3x2v = x^3 + 1 \Rightarrow v' = 3x^2

    g′(x)=u′v−uv′v2=2xcos⁡(x2)(x3+1)−sin⁡(x2)(3x2)(x3+1)2g'(x) = \frac{u'v - uv'}{v^2} = \frac{2x\cos(x^2)(x^3+1) - \sin(x^2)(3x^2)}{(x^3+1)^2}

    =2xcos⁡(x2)(x3+1)−3x2sin⁡(x2)(x3+1)2= \frac{2x\cos(x^2)(x^3+1) - 3x^2\sin(x^2)}{(x^3+1)^2}

  3. Paso 3
    Para h(x)=[(x+1)2⋅ex]1/3h(x) = [(x+1)^2 \cdot e^x]^{1/3}

    Sea w=(x+1)2⋅exw = (x+1)^2 \cdot e^x, entonces h(x)=w1/3h(x) = w^{1/3}

    Primero encontramos w′w' usando la regla del producto:

    w=(x+1)2⋅exw = (x+1)^2 \cdot e^x

    w′=2(x+1)⋅ex+(x+1)2⋅ex=ex[(x+1)(2+x+1)]=ex(x+1)(x+3)w' = 2(x+1) \cdot e^x + (x+1)^2 \cdot e^x = e^x[(x+1)(2 + x + 1)] = e^x(x+1)(x+3)

    Luego aplicamos la cadena:

    h′(x)=13w−2/3⋅w′=13[(x+1)2⋅ex]−2/3⋅ex(x+1)(x+3)h'(x) = \frac{1}{3}w^{-2/3} \cdot w' = \frac{1}{3}[(x+1)^2 \cdot e^x]^{-2/3} \cdot e^x(x+1)(x+3)

    =ex(x+1)(x+3)3[(x+1)2⋅ex]2/3=(x+3) ex/33(x+1)1/3= \frac{e^x(x+1)(x+3)}{3[(x+1)^2 \cdot e^x]^{2/3}} = \frac{(x+3)\,e^{x/3}}{3(x+1)^{1/3}} (para x>−1x > -1)

Ejercicio 4

Dificultad: Experto

Demostrar la regla de la cadena usando la definición de derivada y aplicar para encontrar la derivada de f(x)=sin⁡(x3)f(x) = \sin(x^3), verificando el resultado con la fórmula directa

Ver solución paso a paso4 pasos
  1. Paso 1
    Demostración de la regla de la cadena

    Sean y=f(g(x))y = f(g(x)), donde u=g(x)u = g(x) e y=f(u)y = f(u)

    Queremos demostrar que dydx=dydu⋅dudx\frac{dy}{dx} = \frac{dy}{du} \cdot \frac{du}{dx}

    Por definición: dydx=lim⁡Δx→0ΔyΔx\frac{dy}{dx} = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{\Delta y}{\Delta x}

    Si g(x)g(x) es derivable en xx y f(u)f(u) es derivable en u=g(x)u = g(x):

    ΔyΔx=ΔyΔu⋅ΔuΔx\frac{\Delta y}{\Delta x} = \frac{\Delta y}{\Delta u} \cdot \frac{\Delta u}{\Delta x} (cuando Δu≠0\Delta u \neq 0)

  2. Paso 2
    Manejo del caso Δu=0\Delta u = 0

    Cuando Δu=0\Delta u = 0, tenemos Δy=f(u+Δu)−f(u)=f(u)−f(u)=0\Delta y = f(u + \Delta u) - f(u) = f(u) - f(u) = 0

    Definimos: η(Δu)=ΔyΔu−f′(u)\eta(\Delta u) = \frac{\Delta y}{\Delta u} - f'(u) cuando Δu≠0\Delta u \neq 0, y η(0)=0\eta(0) = 0

    Entonces: Δy=[f′(u)+η(Δu)]Δu\Delta y = [f'(u) + \eta(\Delta u)] \Delta u

  3. Paso 3
    Completar la demostración

    ΔyΔx=[f′(u)+η(Δu)]ΔuΔx\frac{\Delta y}{\Delta x} = [f'(u) + \eta(\Delta u)] \frac{\Delta u}{\Delta x}

    Tomando límite cuando Δx→0\Delta x \to 0:

    Como gg es derivable, Δu→0\Delta u \to 0 cuando Δx→0\Delta x \to 0

    Por continuidad de η\eta en 0, η(Δu)→η(0)=0\eta(\Delta u) \to \eta(0) = 0

    dydx=lim⁡Δx→0[f′(u)+η(Δu)]ΔuΔx=f′(u)⋅g′(x)=dydu⋅dudx\frac{dy}{dx} = \lim_{\Delta x \to 0} [f'(u) + \eta(\Delta u)] \frac{\Delta u}{\Delta x} = f'(u) \cdot g'(x) = \frac{dy}{du} \cdot \frac{du}{dx}

  4. Paso 4
    Aplicación a f(x)=sin⁡(x3)f(x) = \sin(x^3)

    Sea u=x3u = x^3, entonces f(x)=sin⁡uf(x) = \sin u

    dudx=3x2\frac{du}{dx} = 3x^2 y dfdu=cos⁡u=cos⁡(x3)\frac{df}{du} = \cos u = \cos(x^3)

    f′(x)=cos⁡(x3)⋅3x2=3x2cos⁡(x3)f'(x) = \cos(x^3) \cdot 3x^2 = 3x^2\cos(x^3)

    Verificación directa usando definición:

    f′(x)=lim⁡h→0sin⁡((x+h)3)−sin⁡(x3)hf'(x) = \lim_{h \to 0} \frac{\sin((x+h)^3) - \sin(x^3)}{h}

    Usando la identidad: sin⁡A−sin⁡B=2cos⁡(A+B2)sin⁡(A−B2)\sin A - \sin B = 2\cos\left(\frac{A+B}{2}\right)\sin\left(\frac{A-B}{2}\right)

    El límite da el mismo resultado: 3x2cos⁡(x3)3x^2\cos(x^3) ✓