Ejercicio 1Dificultad: BásicoEncontrar dydx\frac{dy}{dx}dxdy para las siguientes ecuaciones implícitas:a) x2+y2=25x^2 + y^2 = 25x2+y2=25b) xy+x2=8xy + x^2 = 8xy+x2=8c) sin(xy)=x+y\sin(xy) = x + ysin(xy)=x+yVer solución paso a paso3 pasosPaso 1Para x2+y2=25x^2 + y^2 = 25x2+y2=25Derivando ambos lados respecto a xxx:ddx[x2+y2]=ddx[25]\frac{d}{dx}[x^2 + y^2] = \frac{d}{dx}[25]dxd[x2+y2]=dxd[25]2x+2ydydx=02x + 2y\frac{dy}{dx} = 02x+2ydxdy=02ydydx=−2x2y\frac{dy}{dx} = -2x2ydxdy=−2xdydx=−xy\frac{dy}{dx} = -\frac{x}{y}dxdy=−yx (para y≠0y \neq 0y=0)Paso 2Para xy+x2=8xy + x^2 = 8xy+x2=8Derivando ambos lados:ddx[xy]+ddx[x2]=ddx[8]\frac{d}{dx}[xy] + \frac{d}{dx}[x^2] = \frac{d}{dx}[8]dxd[xy]+dxd[x2]=dxd[8]y+xdydx+2x=0y + x\frac{dy}{dx} + 2x = 0y+xdxdy+2x=0 (usando regla del producto para xyxyxy)xdydx=−y−2xx\frac{dy}{dx} = -y - 2xxdxdy=−y−2xdydx=−y+2xx\frac{dy}{dx} = -\frac{y + 2x}{x}dxdy=−xy+2x (para x≠0x \neq 0x=0)Paso 3Para sin(xy)=x+y\sin(xy) = x + ysin(xy)=x+yDerivando ambos lados:ddx[sin(xy)]=ddx[x+y]\frac{d}{dx}[\sin(xy)] = \frac{d}{dx}[x + y]dxd[sin(xy)]=dxd[x+y]cos(xy)⋅ddx[xy]=1+dydx\cos(xy) \cdot \frac{d}{dx}[xy] = 1 + \frac{dy}{dx}cos(xy)⋅dxd[xy]=1+dxdy (regla de la cadena)cos(xy)⋅(y+xdydx)=1+dydx\cos(xy) \cdot \left(y + x\frac{dy}{dx}\right) = 1 + \frac{dy}{dx}cos(xy)⋅(y+xdxdy)=1+dxdyycos(xy)+xcos(xy)dydx=1+dydxy\cos(xy) + x\cos(xy)\frac{dy}{dx} = 1 + \frac{dy}{dx}ycos(xy)+xcos(xy)dxdy=1+dxdydydx[xcos(xy)−1]=1−ycos(xy)\frac{dy}{dx}[x\cos(xy) - 1] = 1 - y\cos(xy)dxdy[xcos(xy)−1]=1−ycos(xy)dydx=1−ycos(xy)xcos(xy)−1\frac{dy}{dx} = \frac{1 - y\cos(xy)}{x\cos(xy) - 1}dxdy=xcos(xy)−11−ycos(xy)
Ejercicio 2Dificultad: IntermedioDerivar implícitamente y evaluar en puntos específicos:a) x3+y3=9x^3 + y^3 = 9x3+y3=9 en el punto (1,2)(1, 2)(1,2)b) exy=x+ye^{xy} = x + yexy=x+y en el punto (0,1)(0, 1)(0,1)c) x2y+xy2=6x^2y + xy^2 = 6x2y+xy2=6 en el punto (1,2)(1, 2)(1,2)Ver solución paso a paso3 pasosPaso 1Para x3+y3=9x^3 + y^3 = 9x3+y3=9 en (1,2)(1, 2)(1,2)Verificamos que (1,2)(1{,}2)(1,2) está en la curva: 13+23=1+8=91^3 + 2^3 = 1 + 8 = 913+23=1+8=9 ✓Derivando: 3x2+3y2dydx=03x^2 + 3y^2\frac{dy}{dx} = 03x2+3y2dxdy=0dydx=−x2y2\frac{dy}{dx} = -\frac{x^2}{y^2}dxdy=−y2x2En (1,2)(1, 2)(1,2): dydx=−1222=−14\frac{dy}{dx} = -\frac{1^2}{2^2} = -\frac{1}{4}dxdy=−2212=−41Paso 2Para exy=x+ye^{xy} = x + yexy=x+y en (0,1)(0, 1)(0,1)Verificamos: e0⋅1=e0=1e^{0 \cdot 1} = e^0 = 1e0⋅1=e0=1 y 0+1=10 + 1 = 10+1=1 ✓Derivando: exy⋅ddx[xy]=1+dydxe^{xy} \cdot \frac{d}{dx}[xy] = 1 + \frac{dy}{dx}exy⋅dxd[xy]=1+dxdyexy⋅(y+xdydx)=1+dydxe^{xy} \cdot \left(y + x\frac{dy}{dx}\right) = 1 + \frac{dy}{dx}exy⋅(y+xdxdy)=1+dxdyyexy+xexydydx=1+dydxye^{xy} + xe^{xy}\frac{dy}{dx} = 1 + \frac{dy}{dx}yexy+xexydxdy=1+dxdydydx[xexy−1]=1−yexy\frac{dy}{dx}[xe^{xy} - 1] = 1 - ye^{xy}dxdy[xexy−1]=1−yexyEn (0,1)(0, 1)(0,1): e0⋅1=1e^{0 \cdot 1} = 1e0⋅1=1dydx[0⋅1−1]=1−1⋅1\frac{dy}{dx}[0 \cdot 1 - 1] = 1 - 1 \cdot 1dxdy[0⋅1−1]=1−1⋅1dydx[−1]=0\frac{dy}{dx}[-1] = 0dxdy[−1]=0dydx=0\frac{dy}{dx} = 0dxdy=0Paso 3Para x2y+xy2=6x^2y + xy^2 = 6x2y+xy2=6 en (1,2)(1, 2)(1,2)Verificamos: 12⋅2+1⋅22=2+4=61^2 \cdot 2 + 1 \cdot 2^2 = 2 + 4 = 612⋅2+1⋅22=2+4=6 ✓Derivando usando regla del producto:ddx[x2y]+ddx[xy2]=0\frac{d}{dx}[x^2y] + \frac{d}{dx}[xy^2] = 0dxd[x2y]+dxd[xy2]=0(2xy+x2dydx)+(y2+x⋅2ydydx)=0(2xy + x^2\frac{dy}{dx}) + (y^2 + x \cdot 2y\frac{dy}{dx}) = 0(2xy+x2dxdy)+(y2+x⋅2ydxdy)=02xy+x2dydx+y2+2xydydx=02xy + x^2\frac{dy}{dx} + y^2 + 2xy\frac{dy}{dx} = 02xy+x2dxdy+y2+2xydxdy=0dydx(x2+2xy)=−(2xy+y2)\frac{dy}{dx}(x^2 + 2xy) = -(2xy + y^2)dxdy(x2+2xy)=−(2xy+y2)dydx=−y(2x+y)x(x+2y)\frac{dy}{dx} = -\frac{y(2x + y)}{x(x + 2y)}dxdy=−x(x+2y)y(2x+y)En (1,2)(1, 2)(1,2): dydx=−2(2+2)1(1+4)=−85\frac{dy}{dx} = -\frac{2(2 + 2)}{1(1 + 4)} = -\frac{8}{5}dxdy=−1(1+4)2(2+2)=−58
Ejercicio 3Dificultad: AvanzadoEncontrar ecuaciones de rectas tangentes usando derivación implícita:a) Tangente a la elipse x24+y29=1\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 14x2+9y2=1 en el punto (1,332)(1, \frac{3\sqrt{3}}{2})(1,233)b) Tangente a la curva x3+y3−3xy=0x^3 + y^3 - 3xy = 0x3+y3−3xy=0 en el punto (3/2,3/2)(3/2, 3/2)(3/2,3/2)c) Tangente a la hipérbola xy=8xy = 8xy=8 en el punto (2,4)(2, 4)(2,4)Ver solución paso a paso3 pasosPaso 1Elipse x24+y29=1\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 14x2+9y2=1 en (1,332)(1, \frac{3\sqrt{3}}{2})(1,233)Verificamos: 124+(33/2)29=14+27/49=14+34=1\frac{1^2}{4} + \frac{(3\sqrt{3}/2)^2}{9} = \frac{1}{4} + \frac{27/4}{9} = \frac{1}{4} + \frac{3}{4} = 1412+9(33/2)2=41+927/4=41+43=1 ✓Derivando: 2x4+2y9dydx=0\frac{2x}{4} + \frac{2y}{9}\frac{dy}{dx} = 042x+92ydxdy=0x2+2y9dydx=0\frac{x}{2} + \frac{2y}{9}\frac{dy}{dx} = 02x+92ydxdy=0dydx=−9x4y\frac{dy}{dx} = -\frac{9x}{4y}dxdy=−4y9xEn (1,332)(1, \frac{3\sqrt{3}}{2})(1,233): dydx=−9⋅14⋅332=−963=−323=−32\frac{dy}{dx} = -\frac{9 \cdot 1}{4 \cdot \frac{3\sqrt{3}}{2}} = -\frac{9}{6\sqrt{3}} = -\frac{3}{2\sqrt{3}} = -\frac{\sqrt{3}}{2}dxdy=−4⋅2339⋅1=−639=−233=−23Ecuación de la tangente: y−332=−32(x−1)y - \frac{3\sqrt{3}}{2} = -\frac{\sqrt{3}}{2}(x - 1)y−233=−23(x−1)y=−32x+32+332=−32x+23y = -\frac{\sqrt{3}}{2}x + \frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{3\sqrt{3}}{2} = -\frac{\sqrt{3}}{2}x + 2\sqrt{3}y=−23x+23+233=−23x+23Paso 2Curva x3+y3−3xy=0x^3 + y^3 - 3xy = 0x3+y3−3xy=0 en (3/2,3/2)(3/2, 3/2)(3/2,3/2) (hoja de Descartes)Verificamos: (3/2)3+(3/2)3−3(3/2)(3/2)=278+278−274=274−274=0(3/2)^3 + (3/2)^3 - 3(3/2)(3/2) = \frac{27}{8} + \frac{27}{8} - \frac{27}{4} = \frac{27}{4} - \frac{27}{4} = 0(3/2)3+(3/2)3−3(3/2)(3/2)=827+827−427=427−427=0 ✓Derivando: 3x2+3y2dydx−3y−3xdydx=03x^2 + 3y^2\frac{dy}{dx} - 3y - 3x\frac{dy}{dx} = 03x2+3y2dxdy−3y−3xdxdy=03x2−3y+dydx(3y2−3x)=03x^2 - 3y + \frac{dy}{dx}(3y^2 - 3x) = 03x2−3y+dxdy(3y2−3x)=0dydx=y−x2y2−x\frac{dy}{dx} = \frac{y - x^2}{y^2 - x}dxdy=y2−xy−x2En (3/2,3/2)(3/2, 3/2)(3/2,3/2): dydx=3/2−(3/2)2(3/2)2−3/2=3/2−9/49/4−3/2=−3/43/4=−1\frac{dy}{dx} = \frac{3/2 - (3/2)^2}{(3/2)^2 - 3/2} = \frac{3/2 - 9/4}{9/4 - 3/2} = \frac{-3/4}{3/4} = -1dxdy=(3/2)2−3/23/2−(3/2)2=9/4−3/23/2−9/4=3/4−3/4=−1Ecuación de la tangente: y−32=−1(x−32)y - \frac{3}{2} = -1(x - \frac{3}{2})y−23=−1(x−23)y=−x+3y = -x + 3y=−x+3Paso 3Hipérbola xy=8xy = 8xy=8 en (2,4)(2, 4)(2,4)Verificamos: 2⋅4=82 \cdot 4 = 82⋅4=8 ✓Derivando: y+xdydx=0y + x\frac{dy}{dx} = 0y+xdxdy=0dydx=−yx\frac{dy}{dx} = -\frac{y}{x}dxdy=−xyEn (2,4)(2, 4)(2,4): dydx=−42=−2\frac{dy}{dx} = -\frac{4}{2} = -2dxdy=−24=−2Ecuación de la tangente: y−4=−2(x−2)y - 4 = -2(x - 2)y−4=−2(x−2)y=−2x+8y = -2x + 8y=−2x+8
Ejercicio 4Dificultad: ExpertoAplicar derivación implícita a problemas de tasas relacionadas:Un tanque cónico invertido tiene radio 3 m y altura 4 m. Se llena con agua a razón de 2 m³/min. ¿A qué velocidad sube el nivel del agua cuando éste tiene 2 m de altura?Ver solución paso a paso4 pasosPaso 1Establecer las variables y relacionesVariables:hhh: altura del agua (m)rrr: radio de la superficie del agua (m)VVV: volumen del agua (m³)ttt: tiempo (min)Datos: dVdt=2\frac{dV}{dt} = 2dtdV=2 m³/min, queremos dhdt\frac{dh}{dt}dtdh cuando h=2h = 2h=2 mPaso 2Establecer relaciones geométricasPor semejanza de triángulos: rh=34\frac{r}{h} = \frac{3}{4}hr=43Por tanto: r=3h4r = \frac{3h}{4}r=43hVolumen del cono: V=13πr2hV = \frac{1}{3}\pi r^2 hV=31πr2hSustituyendo: V=13π(3h4)2h=13π⋅9h216⋅h=3πh316V = \frac{1}{3}\pi \left(\frac{3h}{4}\right)^2 h = \frac{1}{3}\pi \cdot \frac{9h^2}{16} \cdot h = \frac{3\pi h^3}{16}V=31π(43h)2h=31π⋅169h2⋅h=163πh3Paso 3Derivación implícita respecto al tiempodVdt=ddt[3πh316]=3π16⋅3h2dhdt=9πh216dhdt\frac{dV}{dt} = \frac{d}{dt}\left[\frac{3\pi h^3}{16}\right] = \frac{3\pi}{16} \cdot 3h^2 \frac{dh}{dt} = \frac{9\pi h^2}{16}\frac{dh}{dt}dtdV=dtd[163πh3]=163π⋅3h2dtdh=169πh2dtdhPaso 4Resolver para dhdt\frac{dh}{dt}dtdh2=9πh216dhdt2 = \frac{9\pi h^2}{16}\frac{dh}{dt}2=169πh2dtdhdhdt=329πh2\frac{dh}{dt} = \frac{32}{9\pi h^2}dtdh=9πh232Cuando h=2h = 2h=2 m:dhdt=329π⋅4=3236π=89π\frac{dh}{dt} = \frac{32}{9\pi \cdot 4} = \frac{32}{36\pi} = \frac{8}{9\pi}dtdh=9π⋅432=36π32=9π8 m/minComprobación:Con h=2h = 2h=2 m y dhdt=89π\frac{dh}{dt} = \frac{8}{9\pi}dtdh=9π8 m/min: 9π⋅2216⋅89π=4⋅816=2\frac{9\pi \cdot 2^2}{16} \cdot \frac{8}{9\pi} = \frac{4 \cdot 8}{16} = 2169π⋅22⋅9π8=164⋅8=2 m³/min ✓ (unidades: m² · m/min = m³/min)Respuesta: El nivel del agua sube a 89π≈0.283\frac{8}{9\pi} \approx 0.2839π8≈0.283 m/min cuando h=2h = 2h=2 m