Matemáticas II · Tema 2 · Sección 2.4

Ejercicios resueltos de teorema del residuo

4 ejercicios resueltos paso a paso del tema 2 de Matemáticas II (Funciones de variable compleja). El enunciado está a la vista y la solución, plegada: intenta cada ejercicio antes de abrirla.

Ejercicio 1

Dificultad: Básico

Calcular ∮Cz+1z2−1dz\oint_C \frac{z+1}{z^2-1} dz donde CC es el círculo ∣z∣=2|z| = 2.

Ver solución paso a paso6 pasos
  1. Paso 1
    Factorizar el denominador y identificar los polos

    f(z)=z+1z2−1=z+1(z−1)(z+1)=1z−1f(z) = \frac{z+1}{z^2-1} = \frac{z+1}{(z-1)(z+1)} = \frac{1}{z-1} (para z≠−1z \neq -1)

    Los polos son z=1z = 1 y z=−1z = -1. Pero hay una cancelación en z=−1z = -1.

  2. Paso 2
    Analizar la singularidad en z=−1z = -1

    lim⁡z→−1(z+1)z+1(z−1)(z+1)=lim⁡z→−1z+1z−1=0−2=0\lim_{z \to -1} (z+1) \frac{z+1}{(z-1)(z+1)} = \lim_{z \to -1} \frac{z+1}{z-1} = \frac{0}{-2} = 0

    Por tanto, z=−1z = -1 es una singularidad removible.

  3. Paso 3
    La función simplificada

    f(z)=1z−1f(z) = \frac{1}{z-1} tiene un polo simple en z=1z = 1.

  4. Paso 4
    Verificar qué polos están dentro de CC

    ∣1∣=1<2|1| = 1 < 2, por tanto z=1z = 1 está dentro del círculo ∣z∣=2|z| = 2.

  5. Paso 5
    Calcular el residuo

    Para un polo simple: Res(f,1)=lim⁡z→1(z−1)1z−1=1\text{Res}(f, 1) = \lim_{z \to 1} (z-1) \frac{1}{z-1} = 1

  6. Paso 6
    Aplicar el teorema del residuo

    ∮Cz+1z2−1dz=2πi∑residuos=2πi⋅1=2πi\oint_C \frac{z+1}{z^2-1} dz = 2\pi i \sum \text{residuos} = 2\pi i \cdot 1 = 2\pi i

Ejercicio 2

Dificultad: Intermedio

Evaluar ∮Cezz2(z−1)dz\oint_C \frac{e^z}{z^2(z-1)} dz donde CC es el círculo ∣z∣=1.5|z| = 1.5.

Ver solución paso a paso5 pasos
  1. Paso 1
    Identificar las singularidades

    f(z)=ezz2(z−1)f(z) = \frac{e^z}{z^2(z-1)} tiene:

    • Polo de orden 2 en z=0z = 0
    • Polo simple en z=1z = 1
  2. Paso 2
    Verificar qué singularidades están dentro de CC

    ∣0∣=0<1.5|0| = 0 < 1.5 ✓\checkmark

    ∣1∣=1<1.5|1| = 1 < 1.5 ✓\checkmark

    Ambas singularidades están dentro del círculo.

  3. Paso 3
    Calcular el residuo en z=1z = 1 (polo simple)

    Res(f,1)=lim⁡z→1(z−1)ezz2(z−1)=lim⁡z→1ezz2=e112=e\text{Res}(f, 1) = \lim_{z \to 1} (z-1) \frac{e^z}{z^2(z-1)} = \lim_{z \to 1} \frac{e^z}{z^2} = \frac{e^1}{1^2} = e

  4. Paso 4
    Calcular el residuo en z=0z = 0 (polo de orden 2)

    Res(f,0)=lim⁡z→0ddz[z2ezz2(z−1)]=lim⁡z→0ddz[ezz−1]\text{Res}(f, 0) = \lim_{z \to 0} \frac{d}{dz}\left[z^2 \frac{e^z}{z^2(z-1)}\right] = \lim_{z \to 0} \frac{d}{dz}\left[\frac{e^z}{z-1}\right]

    =lim⁡z→0ez(z−1)−ez⋅1(z−1)2=lim⁡z→0ez(z−1−1)(z−1)2=lim⁡z→0ez(z−2)(z−1)2= \lim_{z \to 0} \frac{e^z(z-1) - e^z \cdot 1}{(z-1)^2} = \lim_{z \to 0} \frac{e^z(z-1-1)}{(z-1)^2} = \lim_{z \to 0} \frac{e^z(z-2)}{(z-1)^2}

    =e0(0−2)(0−1)2=1⋅(−2)1=−2= \frac{e^0(0-2)}{(0-1)^2} = \frac{1 \cdot (-2)}{1} = -2

  5. Paso 5
    Aplicar el teorema del residuo

    ∮Cezz2(z−1)dz=2πi[Res(f,0)+Res(f,1)]\oint_C \frac{e^z}{z^2(z-1)} dz = 2\pi i[\text{Res}(f, 0) + \text{Res}(f, 1)]

    =2πi(−2+e)=2πi(e−2)= 2\pi i(-2 + e) = 2\pi i(e - 2)

Ejercicio 3

Dificultad: Avanzado

Calcular ∮Cz3+2zz4−1dz\oint_C \frac{z^3 + 2z}{z^4 - 1} dz donde CC es el círculo ∣z∣=3|z| = 3.

Ver solución paso a paso5 pasos
  1. Paso 1
    Factorizar el denominador

    z4−1=(z2)2−1=(z2−1)(z2+1)=(z−1)(z+1)(z−i)(z+i)z^4 - 1 = (z^2)^2 - 1 = (z^2 - 1)(z^2 + 1) = (z-1)(z+1)(z-i)(z+i)

  2. Paso 2
    Identificar los polos

    f(z)=z3+2z(z−1)(z+1)(z−i)(z+i)f(z) = \frac{z^3 + 2z}{(z-1)(z+1)(z-i)(z+i)} tiene polos simples en:

    z=1,−1,i,−iz = 1, -1, i, -i

  3. Paso 3
    Verificar qué polos están dentro de ∣z∣=3|z| = 3

    Todos los polos satisfacen ∣z∣=1<3|z| = 1 < 3, por tanto están todos dentro de CC.

  4. Paso 4
    Calcular los residuos usando la fórmula para polos simples

    Para z=1z = 1:

    Res(f,1)=lim⁡z→1(z−1)z3+2z(z−1)(z+1)(z−i)(z+i)\text{Res}(f, 1) = \lim_{z \to 1} (z-1) \frac{z^3 + 2z}{(z-1)(z+1)(z-i)(z+i)}

    =13+2⋅1(1+1)(1−i)(1+i)=32(1−i2)=32⋅2=34= \frac{1^3 + 2 \cdot 1}{(1+1)(1-i)(1+i)} = \frac{3}{2(1-i^2)} = \frac{3}{2 \cdot 2} = \frac{3}{4}

    Para z=−1z = -1:

    Res(f,−1)=(−1)3+2(−1)(−1−1)(−1−i)(−1+i)=−1−2(−2)((−1)2−i2)\text{Res}(f, -1) = \frac{(-1)^3 + 2(-1)}{(-1-1)(-1-i)(-1+i)} = \frac{-1-2}{(-2)((-1)^2-i^2)}

    =−3(−2)(1+1)=−3−4=34= \frac{-3}{(-2)(1+1)} = \frac{-3}{-4} = \frac{3}{4}

    Para z=iz = i:

    Res(f,i)=i3+2i(i−1)(i+1)(i+i)=−i+2i(i−1)(i+1)(2i)\text{Res}(f, i) = \frac{i^3 + 2i}{(i-1)(i+1)(i+i)} = \frac{-i + 2i}{(i-1)(i+1)(2i)}

    =i(i2−1)(2i)=i(−1−1)(2i)=i−2⋅2i=i−4i=−14= \frac{i}{(i^2-1)(2i)} = \frac{i}{(-1-1)(2i)} = \frac{i}{-2 \cdot 2i} = \frac{i}{-4i} = -\frac{1}{4}

    Para z=−iz = -i:

    Res(f,−i)=(−i)3+2(−i)(−i−1)(−i+1)(−i−i)\text{Res}(f, -i) = \frac{(-i)^3 + 2(-i)}{(-i-1)(-i+1)(-i-i)}

    =i−2i(−i−1)(−i+1)(−2i)=−i((−i)2−1)(−2i)= \frac{i - 2i}{(-i-1)(-i+1)(-2i)} = \frac{-i}{((-i)^2-1)(-2i)}

    =−i(−1−1)(−2i)=−i(−2)(−2i)=−i4i=−14= \frac{-i}{(-1-1)(-2i)} = \frac{-i}{(-2)(-2i)} = \frac{-i}{4i} = -\frac{1}{4}

  5. Paso 5
    Aplicar el teorema del residuo

    ∮Cz3+2zz4−1dz=2πi(34+34−14−14)\oint_C \frac{z^3 + 2z}{z^4 - 1} dz = 2\pi i\left(\frac{3}{4} + \frac{3}{4} - \frac{1}{4} - \frac{1}{4}\right)

    =2πi⋅3+3−1−14=2πi⋅44=2πi= 2\pi i \cdot \frac{3 + 3 - 1 - 1}{4} = 2\pi i \cdot \frac{4}{4} = 2\pi i

Ejercicio 4

Dificultad: Experto

Usar el teorema del residuo para evaluar la integral real ∫02πdθ3+2cos⁡θ\int_0^{2\pi} \frac{d\theta}{3 + 2\cos\theta}.

Ver solución paso a paso6 pasos
  1. Paso 1
    Transformación al plano complejo

    Usamos la parametrización z=eiθz = e^{i\theta}, por tanto cos⁡θ=z+z−12\cos\theta = \frac{z + z^{-1}}{2} y dθ=dzizd\theta = \frac{dz}{iz}.

    La integral se convierte en:

    ∫02πdθ3+2cos⁡θ=∮∣z∣=113+2⋅z+z−12⋅dziz\int_0^{2\pi} \frac{d\theta}{3 + 2\cos\theta} = \oint_{|z|=1} \frac{1}{3 + 2 \cdot \frac{z + z^{-1}}{2}} \cdot \frac{dz}{iz}

  2. Paso 2
    Simplificar el integrando

    =∮∣z∣=113+z+z−1⋅dziz= \oint_{|z|=1} \frac{1}{3 + z + z^{-1}} \cdot \frac{dz}{iz}

    =∮∣z∣=113+z+1z⋅dziz= \oint_{|z|=1} \frac{1}{3 + z + \frac{1}{z}} \cdot \frac{dz}{iz}

    =∮∣z∣=113z+z2+1z⋅dziz= \oint_{|z|=1} \frac{1}{\frac{3z + z^2 + 1}{z}} \cdot \frac{dz}{iz}

    =∮∣z∣=1z3z+z2+1⋅dziz= \oint_{|z|=1} \frac{z}{3z + z^2 + 1} \cdot \frac{dz}{iz}

    =∮∣z∣=1dzi(z2+3z+1)= \oint_{|z|=1} \frac{dz}{i(z^2 + 3z + 1)}

  3. Paso 3
    Encontrar los polos

    z2+3z+1=0z^2 + 3z + 1 = 0

    Usando la fórmula cuadrática: z=−3±9−42=−3±52z = \frac{-3 \pm \sqrt{9-4}}{2} = \frac{-3 \pm \sqrt{5}}{2}

    z1=−3+52≈−0.382z_1 = \frac{-3 + \sqrt{5}}{2} \approx -0.382

    z2=−3−52≈−2.618z_2 = \frac{-3 - \sqrt{5}}{2} \approx -2.618

  4. Paso 4
    Determinar qué polos están dentro del círculo unitario

    ∣z1∣=∣−3+52∣=3−52≈0.382<1|z_1| = \left|\frac{-3 + \sqrt{5}}{2}\right| = \frac{3 - \sqrt{5}}{2} \approx 0.382 < 1 ✓\checkmark

    ∣z2∣=∣−3−52∣=3+52≈2.618>1|z_2| = \left|\frac{-3 - \sqrt{5}}{2}\right| = \frac{3 + \sqrt{5}}{2} \approx 2.618 > 1 ×\xmark

    Solo z1z_1 está dentro del círculo unitario.

  5. Paso 5
    Calcular el residuo

    Res(1i(z2+3z+1),z1)=1ilim⁡z→z1z−z1z2+3z+1\text{Res}\left(\frac{1}{i(z^2 + 3z + 1)}, z_1\right) = \frac{1}{i} \lim_{z \to z_1} \frac{z - z_1}{z^2 + 3z + 1}

    =1ilim⁡z→z112z+3=1i⋅12z1+3= \frac{1}{i} \lim_{z \to z_1} \frac{1}{2z + 3} = \frac{1}{i} \cdot \frac{1}{2z_1 + 3}

    2z1+3=2⋅−3+52+3=−3+5+3=52z_1 + 3 = 2 \cdot \frac{-3 + \sqrt{5}}{2} + 3 = -3 + \sqrt{5} + 3 = \sqrt{5}

    Por tanto: Res=1i5=−i5\text{Res} = \frac{1}{i\sqrt{5}} = -\frac{i}{\sqrt{5}}

  6. Paso 6
    Aplicar el teorema del residuo

    ∫02πdθ3+2cos⁡θ=2πi⋅(−i5)=2πi⋅(−i5)=2π5=2π55\int_0^{2\pi} \frac{d\theta}{3 + 2\cos\theta} = 2\pi i \cdot \left(-\frac{i}{\sqrt{5}}\right) = 2\pi i \cdot \left(-\frac{i}{\sqrt{5}}\right) = \frac{2\pi}{\sqrt{5}} = \frac{2\pi\sqrt{5}}{5}