Matemáticas II · Tema 6 · Sección 6.1

Ejercicios resueltos de verificación de congruencias

4 ejercicios resueltos paso a paso del tema 6 de Matemáticas II (Aritmética modular). El enunciado está a la vista y la solución, plegada: intenta cada ejercicio antes de abrirla.

Ejercicio 1

Dificultad: Básico

Verificar si 247≡7(mod15)247 \equiv 7 \pmod{15}.

Ver solución paso a paso4 pasos
  1. Paso 1
    Aplicar la definición de congruencia

    Para que a≡b(modn)a \equiv b \pmod{n}, debe cumplirse que n∣(a−b)n | (a - b).

  2. Paso 2
    Calcular la diferencia

    247−7=240247 - 7 = 240

  3. Paso 3
    Verificar la divisibilidad

    240÷15=16240 \div 15 = 16

    Como 240=15×16240 = 15 \times 16, entonces 15∣24015 | 240.

  4. Paso 4
    Conclusión

    Por tanto, 247≡7(mod15)247 \equiv 7 \pmod{15} ✓\checkmark

    Verificación alternativa: 247 mod 15=7247 \bmod 15 = 7 y 7 mod 15=77 \bmod 15 = 7 ✓\checkmark

Ejercicio 2

Dificultad: Intermedio

Determinar el menor residuo positivo de (−89)(mod13)(-89) \pmod{13} y comprobar si −89≡183(mod13)-89 \equiv 183 \pmod{13}. En caso negativo, dar un número positivo congruente con −89-89 módulo 13.

Ver solución paso a paso4 pasos
  1. Paso 1
    Encontrar el residuo de −89-89 módulo 1313

    −89=−7×13+2=−91+2-89 = -7 \times 13 + 2 = -91 + 2

    Por tanto, −89≡2(mod13)-89 \equiv 2 \pmod{13}

  2. Paso 2
    Verificar que −89≡183(mod13)-89 \equiv 183 \pmod{13}

    Primero calculamos 183 mod 13183 \bmod 13:

    183=14×13+1=182+1183 = 14 \times 13 + 1 = 182 + 1

    Por tanto, 183≡1(mod13)183 \equiv 1 \pmod{13}

  3. Paso 3
    Comparar los residuos

    −89≡2(mod13)-89 \equiv 2 \pmod{13}

    183≡1(mod13)183 \equiv 1 \pmod{13}

    Como 2≠12 \neq 1, entonces −89≢183(mod13)-89 \not\equiv 183 \pmod{13}

  4. Paso 4
    Números congruentes con −89-89

    Para encontrar un número que sea congruente con −89-89:

    −89≡2(mod13)-89 \equiv 2 \pmod{13}

    Un ejemplo sería: −89≡15≡28≡41(mod13)-89 \equiv 15 \equiv 28 \equiv 41 \pmod{13}

    Verificación: 41−(−89)=130=10×1341 - (-89) = 130 = 10 \times 13 ✓\checkmark

Ejercicio 3

Dificultad: Avanzado

Demostrar que si a≡b(modn)a \equiv b \pmod{n} y c≡d(modn)c \equiv d \pmod{n}, entonces a+c≡b+d(modn)a + c \equiv b + d \pmod{n} y ac≡bd(modn)ac \equiv bd \pmod{n}.

Ver solución paso a paso4 pasos
  1. Paso 1
    Establecer las hipótesis

    Dado:

    • a≡b(modn)⇒n∣(a−b)⇒a=b+kna \equiv b \pmod{n} \Rightarrow n | (a - b) \Rightarrow a = b + kn para algún k∈Zk \in \mathbb{Z}
    • c≡d(modn)⇒n∣(c−d)⇒c=d+ℓnc \equiv d \pmod{n} \Rightarrow n | (c - d) \Rightarrow c = d + \ell n para algún ℓ∈Z\ell \in \mathbb{Z}
  2. Paso 2
    Demostrar la propiedad aditiva

    (a+c)−(b+d)=(a−b)+(c−d)(a + c) - (b + d) = (a - b) + (c - d)

    Como n∣(a−b)n | (a - b) y n∣(c−d)n | (c - d), entonces:

    (a−b)=kn(a - b) = kn y (c−d)=ℓn(c - d) = \ell n

    Por tanto: (a+c)−(b+d)=kn+ℓn=(k+ℓ)n(a + c) - (b + d) = kn + \ell n = (k + \ell)n

    Esto significa que n∣[(a+c)−(b+d)]n | [(a + c) - (b + d)], por tanto a+c≡b+d(modn)a + c \equiv b + d \pmod{n} ✓\checkmark

  3. Paso 3
    Demostrar la propiedad multiplicativa

    ac−bd=a(d+ℓn)−bd=ad+aℓn−bd=d(a−b)+aℓnac - bd = a(d + \ell n) - bd = ad + a\ell n - bd = d(a - b) + a\ell n

    Como a−b=kna - b = kn:

    ac−bd=d⋅kn+aℓn=n(dk+aℓ)ac - bd = d \cdot kn + a\ell n = n(dk + a\ell)

    Por tanto, n∣(ac−bd)n | (ac - bd), lo que implica ac≡bd(modn)ac \equiv bd \pmod{n} ✓\checkmark

  4. Paso 4
    Ejemplo numérico

    Sean a=17a = 17, b=5b = 5, c=23c = 23, d=11d = 11 con n=12n = 12:

    • 17≡5(mod12)17 \equiv 5 \pmod{12} ✓\checkmark
    • 23≡11(mod12)23 \equiv 11 \pmod{12} ✓\checkmark

    Verificación suma: (17+23)≡(5+11)(mod12)⇒40≡16(mod12)⇒4≡4(mod12)(17 + 23) \equiv (5 + 11) \pmod{12} \Rightarrow 40 \equiv 16 \pmod{12} \Rightarrow 4 \equiv 4 \pmod{12} ✓\checkmark

    Verificación producto: 17×23≡5×11(mod12)⇒391≡55(mod12)⇒7≡7(mod12)17 \times 23 \equiv 5 \times 11 \pmod{12} \Rightarrow 391 \equiv 55 \pmod{12} \Rightarrow 7 \equiv 7 \pmod{12} ✓\checkmark

Ejercicio 4

Dificultad: Experto

Encontrar todos los enteros xx tales que x≡3(mod7)x \equiv 3 \pmod{7}, x≡5(mod11)x \equiv 5 \pmod{11} y ∣x∣<100|x| < 100.

Ver solución paso a paso7 pasos
  1. Paso 1
    Resolver el sistema de congruencias

    Tenemos:

    • x≡3(mod7)⇒x=7k+3x \equiv 3 \pmod{7} \Rightarrow x = 7k + 3 para algún k∈Zk \in \mathbb{Z}
    • x≡5(mod11)x \equiv 5 \pmod{11}
  2. Paso 2
    Sustituir la primera ecuación en la segunda

    7k+3≡5(mod11)7k + 3 \equiv 5 \pmod{11}

    7k≡2(mod11)7k \equiv 2 \pmod{11}

  3. Paso 3
    Encontrar el inverso de 7 módulo 11

    Necesitamos 7a≡1(mod11)7a \equiv 1 \pmod{11}:

    7×8=56≡1(mod11)7 \times 8 = 56 \equiv 1 \pmod{11}

    Por tanto, 7−1≡8(mod11)7^{-1} \equiv 8 \pmod{11}

  4. Paso 4
    Resolver para kk

    k≡2×8≡16≡5(mod11)k \equiv 2 \times 8 \equiv 16 \equiv 5 \pmod{11}

    Entonces k=11j+5k = 11j + 5 para algún j∈Zj \in \mathbb{Z}

  5. Paso 5
    Encontrar la solución general

    x=7k+3=7(11j+5)+3=77j+35+3=77j+38x = 7k + 3 = 7(11j + 5) + 3 = 77j + 35 + 3 = 77j + 38

    Por tanto, x≡38(mod77)x \equiv 38 \pmod{77}

  6. Paso 6
    Encontrar todas las soluciones con ∣x∣<100|x| < 100

    Para j=−1j = -1: x=77(−1)+38=−39x = 77(-1) + 38 = -39

    Para j=0j = 0: x=77(0)+38=38x = 77(0) + 38 = 38

    Para j=1j = 1: x=77(1)+38=115>100x = 77(1) + 38 = 115 > 100

  7. Paso 7
    Verificación

    Para x=−39x = -39:

    • −39=7(−6)+3⇒−39≡3(mod7)-39 = 7(-6) + 3 \Rightarrow -39 \equiv 3 \pmod{7} ✓\checkmark
    • −39=11(−4)+5⇒−39≡5(mod11)-39 = 11(-4) + 5 \Rightarrow -39 \equiv 5 \pmod{11} ✓\checkmark

    Para x=38x = 38:

    • 38=7(5)+3⇒38≡3(mod7)38 = 7(5) + 3 \Rightarrow 38 \equiv 3 \pmod{7} ✓\checkmark
    • 38=11(3)+5⇒38≡5(mod11)38 = 11(3) + 5 \Rightarrow 38 \equiv 5 \pmod{11} ✓\checkmark

    Las soluciones son: x∈{−39,38}x \in \{-39, 38\}